Aanhaalmoment RVS bouten: tabel M3 t/m M24 voor A2 en A4

Het aanhaalmoment van een RVS bout hangt af van de maat, de sterkteklasse en de wrijving. Voor A2-70 en A4-70 is de referentiewaarde 6,4 Nm bij M6, 15,2 Nm bij M8, 30 Nm bij M10 en 51,5 Nm bij M12. Die waarden gelden onder vaste rekenvoorwaarden. Heeft de fabrikant een montagemoment opgegeven, dan gebruik je altijd dat. In dit blog vind je de volledige tabel en leg ik uit waar je op moet letten.

Tabel aanhaalmoment RVS bouten M3 t/m M24

De waarden in deze tabel komen uit de technische documentatie van Beckhoff Automation, berekend volgens de richtlijn VDI 2230. De x in Ax staat voor A2 of A4: binnen dezelfde sterkteklasse hebben beide kwaliteiten dezelfde waarden.

De tabel gaat uit van metrische standaarddraad, een wrijvingscoëfficiënt van µ = 0,10 in de draad en onder de kop, en 90% benutting van de rekgrens. Dit is dus geen algemene tabel voor droge of gesmeerde montage. Controleer altijd of jouw situatie bij deze uitgangspunten past.

De waarden gelden voor zeskantbouten volgens ISO 4014 en ISO 4017, en inbusbouten met cilindrische kop volgens ISO 4762. Dat zijn de bekende DIN 931, DIN 933 en DIN 912. Ze gelden in combinatie met zeskantmoeren volgens ISO 4032 of ISO 4033. Voor verzonken schroeven, zelfborgende moeren of andere uitvoeringen kun je ze niet zomaar overnemen.

Aanhaalmoment M6 RVS

Voor een RVS bout M6 in sterkteklasse A2-70 of A4-70 is het referentie-aanhaalmoment 6,4 Nm. In sterkteklasse 80 is dat 8,4 Nm, in klasse 50 2,95 Nm.

Aanhaalmoment M8 RVS

Voor een RVS bout M8 in A2-70 of A4-70 is het referentie-aanhaalmoment 15,2 Nm. In sterkteklasse 80 is dat 20,5 Nm, in klasse 50 7,2 Nm.

Aanhaalmoment M10 RVS

Voor een RVS bout M10 in A2-70 of A4-70 is het referentie-aanhaalmoment 30 Nm. In sterkteklasse 80 is dat 40 Nm, in klasse 50 14 Nm.

Aanhaalmoment M12 RVS

Voor een RVS bout M12 in A2-70 of A4-70 is het referentie-aanhaalmoment 51,5 Nm. In sterkteklasse 80 is dat 69 Nm, in klasse 50 24 Nm.

Wat is het aanhaalmoment?

Het aanhaalmoment wordt ook wel aandraaimoment genoemd. Dit is het draaimoment waarmee je een bout, moer of schroef vastzet. Je meet het in newtonmeter (Nm). Ter vergelijking: een kracht van ongeveer 10 kilo aan het uiteinde van een sleutel van 10 cm geeft ongeveer 10 Nm.

Bij het aandraaien rekt een bout een klein beetje uit. Daardoor ontstaat voorspanning: de kracht die de onderdelen tegen elkaar klemt. Draai je te los aan, dan is de klemkracht te laag. Draai je te hard aan, dan kun je de bout, de schroefdraad of het materiaal beschadigen. Met een momentsleutel stel je het aanhaalmoment nauwkeurig in.

Op de kop van je bout zie je welke sterkteklasse je hebt, zoals A2-70 of A4-80. Wat die code precies betekent, lees je in mijn blog over RVS A2 of A4 en A2-70.

Waarom verschillen aanhaalmoment-tabellen van elkaar?

Als je verschillende tabellen naast elkaar legt, zie je vaak andere waarden voor dezelfde bout. Dat is geen fout. Elke tabel rekent met eigen uitgangspunten, vooral de wrijvingscoëfficiënt en hoeveel procent van de rekgrens wordt benut. Gaat een tabel uit van meer wrijving, dan heb je meer moment nodig om dezelfde klemkracht te halen.

Daarom kijk je bij een tabel altijd naar de voorwaarden die erbij staan. Staan die er niet, dan weet je niet of de waarden bij jouw situatie passen.

Maximaal aanhaalmoment is geen montageadvies

Een maximaal aanhaalmoment is een bovengrens onder bepaalde voorwaarden. Het is geen waarde die je bij elke verbinding moet proberen te halen. Verder aandraaien kan leiden tot blijvende vervorming, beschadigde schroefdraad of in het ergste geval breuk.

Een maximaal toelaatbaar moment is ook iets anders dan het moment waarop een bout bezwijkt. Tabellen rekenen bijvoorbeeld met een percentage van de rekgrens, en de aanbevolen montagewaarde kan lager liggen. Gebruik daarom het voorgeschreven montagemoment van de fabrikant. Ontbreekt dat, dan heb je meer informatie nodig dan alleen de diameter van de bout.

Waar let je op voordat je aandraait?

Controleer deze vier punten voordat je een waarde kiest:

• Maat en draadspoed: een tabel voor metrische standaarddraad geldt niet voor fijne draad of inch-schroefdraad.
• Sterkteklasse: kijk naar de volledige aanduiding op de kop, zoals A2-70, A4-70 of A4-80.
• Smering en coating: die veranderen de wrijving, en daarmee de klemkracht bij hetzelfde moment.
• De hele verbinding: ook de moer, de binnendraad en het materiaal onder de kop moeten de belasting aankunnen.

Vooral smering maakt veel uit. Met minder wrijving geeft hetzelfde aanhaalmoment een hogere voorspanning, gebruik daarom geen waarde voor droge montage als je montagepasta gebruikt. Een vast percentage van de tabelwaarde aftrekken is ook niet betrouwbaar. Volg de gegevens voor het smeermiddel en het bevestigingsmateriaal dat je gebruikt.

Voorkom vastvreten bij RVS

RVS bouten en moeren kunnen tijdens het aandraaien vastvreten, dat wordt ook wel koudlassen of galling genoemd. De draadoppervlakken raken dan beschadigd en hechten aan elkaar. De bout kan dan blokkeren voordat de juiste klemkracht is bereikt.

Zorg er daarom voor dat de schroefdraad schoon en onbeschadigd is, en draai de eerste gangen met de hand in. Werk langzaam en gelijkmatig, en gebruik geen slagschroevendraaier. Waar dat is voorgeschreven, gebruik je een geschikte anti-vreetpasta of smeercoating, en pas je het moment daarop aan. Voel je plotseling veel weerstand of hoor je een knak? Stop dan direct. Harder doordraaien kan de bout of moer onbruikbaar maken.

Ga je zelf schroefdraad maken in RVS, lees dan ook mijn blog over schroefdraad tappen in RVS. Een schone, goed getapte draad verkleint de kans op vastvreten.

Geldt dit ook voor RVS houtschroeven en zelftappers?

Nee, voor houtschroeven en zelftappers geldt de tabel bovenaan deze pagina niet. Het benodigde moment hangt onder andere af van de ondergrond, de voorboring en de inschroefdiepte.

Mijn advies is dan ook: check eerst de productdocumentatie en pak daarna pas de momentsleutel. Bij dragende verbindingen, zoals een balustrade, moet het moment passen bij het complete systeem. Een algemene tabel vervangt die beoordeling niet.

Veelgestelde vragen over het aanhaalmoment van RVS bouten

Bronnen

De tabelwaarden en rekenvoorwaarden komen uit Beckhoff Automation – Stainless steel: tightening torques. Over de invloed van wrijving en sterkteklasse: TR Fastenings – Voorspanning en aanhaalmomenten voor RVS bevestigingsmiddelen. Over vastvreten, smering en montage: Fabory – Vastvreten van RVS bevestigingsmiddelen.