Schroefdraad tappen in RVS: welke boor per maat en zo doe je het
Om schroefdraad te tappen in RVS, boor je eerst voor met een boor die kleiner is dan de draadmaat. De vuistregel is: boormaat = draaddiameter min spoed. Voor M6 boor je 5,0 mm voor, voor M8 6,8 mm, voor M10 8,5 mm en voor M12 10,2 mm. Gebruik een cobaltboor en snijolie, en tap met een handtapset of een machinetap. Hieronder leg ik per maat en per stap uit hoe je dat doet.
Welke boor heb je nodig om te tappen?
Voordat je schroefdraad tapt, boor je een gat dat iets kleiner is dan de draadmaat. Als het gat te klein is, dan kan je draadtap breken. Maar als het te groot is, dan heeft de schroef te weinig grip en kan hij doldraaien. In deze tabel zie je de boormaat voor de meest gebruikte metrische maten.
| Schroefdraad | Spoed | Boormaat |
|---|---|---|
| M3 | 0,5 mm | 2,5 mm |
| M4 | 0,7 mm | 3,3 mm |
| M5 | 0,8 mm | 4,2 mm |
| M6 | 1,0 mm | 5,0 mm |
| M8 | 1,25 mm | 6,8 mm |
| M10 | 1,5 mm | 8,5 mm |
| M12 | 1,75 mm | 10,2 mm |
De spoed is de afstand tussen twee draadtoppen. Trek je die af van de diameter, dan heb je de boormaat. Bij M8 kom je zo op 6,75 mm, en die rond je in de praktijk af naar 6,8 mm.
M6 tappen: welke boor?
Voor M6 boor je voor met een boor van 5,0 mm. M6 heeft een spoed van 1,0 mm, dus 6 min 1 is 5 mm. Gebruik in RVS een scherpe cobaltboor en daarna een draadtap M6.
M8 tappen: welke boor?
Voor M8 boor je voor met 6,8 mm. Met een spoed van 1,25 mm kom je uit op 6,75 mm, wat je afrondt naar 6,8 mm.
M10 tappen: welke boor?
Voor M10 boor je voor met 8,5 mm. M10 heeft een spoed van 1,5 mm. Bij deze maat merk je goed hoe taai RVS is, dus snijolie is hier echt geen overbodige luxe.
M12 tappen: welke boor?
Voor M12 boor je voor met 10,2 mm. De spoed is 1,75 mm, wat theoretisch 10,25 mm geeft. Omdat er geen boor van 10,25 mm gangbaar is, kies je 10,2 mm.
Wat is draad tappen?
Schroefdraad tappen is het aanbrengen van schroefdraad aan de binnenkant van een voorgeboord gat, zodat daar een bout of schroef in kan worden gedraaid. Eerst wordt er een gat geboord en daarna wordt dit gat met een draadtap voorzien van schroefdraad.
Je hebt RVS schroeven met buitendraad en een tapgat met binnendraad nodig. De schroef en het tapgat dienen dezelfde draadmaat te hebben.
De schroefdraad op een schroef wordt aangegeven met bijvoorbeeld M6, M8 of M24. De M staat in dit geval voor metrisch, welke een wereldwijde gestandaardiseerde schroefdraad is. Er zijn nog meer verschillende schroefdraden in grof en fijn draad op de markt, maar metrische draad is in ons land de meest voorkomende schroefdraad.
Wanneer heb je tapgaten nodig?
Tapgaten heb je nodig als je iets direct op RVS vastschroeft, zonder moer of plug. Een RVS deurgreep heeft bijvoorbeeld tapgaten voor de deurgreepsteunen. Een RVS trapleuning heeft tapgaten om de leuningdragers te monteren. En de staanders van een RVS balustrade hebben tapgaten voor glasklemmen of stafhouders.
Monteer je een ventilatierooster tegen de muur, dan is een gewoon gat zonder schroefdraad genoeg. De schroef klemt zich dan vast in de muurplug.
Hoe diep moet je boren en tappen?
Hoe diep je moet tappen hangt af van de dikte van het materiaal. In een werkstuk dat wat dikker is dan de lengte van de schroef, moet je een zogenaamd potgat boren dat langer is dan de schroef en dit voorzien van binnendraad. Als de wanddikte van de buis of plaat dunner is dan de lengte van de schroef, dan kun je een doorgaand gat boren en dit voorzien van binnendraad.
Met de hand of machinaal tappen?
Je kunt binnendraad met de hand of machinaal tappen. Dit zijn de verschillen:
| Methode | Voordeel | Nadeel |
|---|---|---|
| Handtapset | Goede controle, ideaal voor beginners | Meer tijd nodig, kans op scheef tappen |
| Machinetap | Sneller, in één keer klaar | Vereist stabiele hand of machine |
Als je met de hand tapt, dan maak je gebruik van een tapkruk met ratel of een wringijzer en een setje van 3 draadtapjes. De eerste tap is de voorsnijder die niet heel diep snijd. Dan tap je na met het middensnijder die de draad al wat dieper in het materiaal snijd en vervolgens tap je de draad na met de nasnijder. Door de 3 tapjes achter elkaar te gebruiken, maakt de derde de beoogde schroefdraad.
Voor machinaal tappen gebruik je maar één tapje, een zogenaamde machinetap, die voorsnijdt en direct erna het materiaal van de juiste draad voorziet. De machinetap is zo geconstrueerd dat hij deze snijbewerking in één kaar aankan en de spanen snel en op de juiste manier afvoert. Een machinetap wordt ook vaak toegepast bij handmatig tappen. In dit geval span je de draadtap niet op in een machine, maar gebruik je ook een tapkruk met ratel. Dit gaat normaalgesproken goed bij de dunnere materiaaldiktes.
Welke snijolie en welk gereedschap gebruik je?
Gebruik bij tappen in RVS altijd snij- of boorolie die geschikt is voor RVS, zoals onze zaag- en boorolie. Gewone olie is niet genoeg, omdat RVS taai is en bij bewerken snel warm wordt. Snijolie zorgt voor minder wrijving, een gladdere draad en een tap die langer meegaat.
Voorboren doe je met een scherpe cobaltboor, op een laag toerental met flinke druk. In mijn blog over boren in RVS lees je meer over toerentallen. Wil je alles in één keer, kies dan een tapset met centerpunt, tapkruk, cobaltboor en tap. Alle materialen vind je bij boren en tappen in RVS.
-
Q-railing Zaag- en boorolie voor RVS 300 ml MOD 1027 / Q-64Op voorraad€ 17,55 Prijs per stukincl. btw -
-
-
Zo voorkom je fouten en los je ze op
Tap altijd recht en draai de tap regelmatig een stukje terug. Daarmee breek je de spanen af en voorkom je dat de tap vastloopt. Draag oogbescherming en span je werkstuk goed vast. Gebruik bij machinaal tappen géén handschoenen, want blijven haken is dan gevaarlijk. Gaat er toch iets mis, dan helpt dit overzicht:
- Je tap breekt af: het gat is waarschijnlijk te klein, je hebt geen snijolie gebruikt of je hebt scheef getapt. Haal de rest eruit met een tapuitdrijver of magnetische grijper.
- Je schroef zit los: controleer of je de juiste boormaat hebt gebruikt. Een te groot gat geeft te weinig grip.
- De schroef draait door: je hebt waarschijnlijk te diep of te grof getapt. Gebruik een grotere maat of een schroefdraadinsert, zoals een helicoil. Draai je de schroef te hard aan, dan kan de draad alsnog bezwijken. Kijk in onze tabel met het aanhaalmoment voor RVS bouten.
- De draad ziet er rafelig uit: gebruik altijd snijolie en laat de tap het werk doen, zonder te forceren.
Veelgestelde vragen over tappen in RVS
Kan je in RVS tappen?
Ja. RVS is harder en taaier dan gewoon staal, dus je hebt scherp gereedschap en snijolie nodig. Gebruik bij voorkeur cobaltboren en tappen die geschikt zijn voor RVS.
Kun je zelf roestvrij staal tappen?
Ja, met de juiste voorbereiding is dit goed zelf te doen. Zorg voor een stabiele werkplek, de juiste tapset, en voldoende snijolie. Voor beginners is een 3-delige handtapset het meest geschikt.
Welke boor gebruik je voor M6, M8, M10 en M12?
Voor M6 is dat 5,0 mm, voor M8 6,8 mm, voor M10 8,5 mm en voor M12 10,2 mm. Dit geldt voor metrisch grof draad.
Kun je zelf roestvrij staal tappen?
Ja, met de juiste voorbereiding is dat goed te doen. Zorg voor een stabiele werkplek, een goede tapset en genoeg snijolie. Voor beginners is een driedelige handtapset het makkelijkst.
Moet je altijd snijolie gebruiken?
Ja, zeker bij dikker materiaal. Snijolie vermindert wrijving en warmte, geeft een gladdere draad en verlengt de levensduur van je tap.
Reactie plaatsen