RVS boren: welke boor, welk toerental en hoe pak je het aan?
Een gat boren in RVS doe je met een scherpe HSS-cobaltboor, een laag toerental, stevige druk en boorolie. Gaat het mis, dan is het toerental bijna altijd te hoog of schuurt de boor in plaats van te snijden. In deze blog lees je wat ik zelf aanhoud, hoe je het toerental bepaalt en wat je doet als het niet lukt.
Welke boor om RVS te boren?
Een gewone metaalboor wordt in RVS snel bot, daarom moet je een HSS-cobaltboor gebruiken. HSS staat voor High Speed Steel, en een cobaltboor bevat daarnaast ongeveer 5% cobalt. Daardoor houdt de boor hitte en slijtage beter vol. Onze cobalt boor is een HSS-E Co5 met een kruisaanslijping van 135 graden. Die punt centreert goed op een glad oppervlak.
Gebruik je een boormachine met snelheidsregeling? Kies er dan een met traploos instelbaar toerental. Heb je de keuze, dan geef ik de voorkeur aan een kolomboor boven een handboor. Dan staat het toerental vast en wordt het gat recht. Met een handboor lukt het ook, als je het laagste toerental of de laagste versnelling gebruikt.
Is RVS echt moeilijker te boren dan staal?
Ja, een beetje. RVS is taaier en wordt tijdens het boren sneller heet. Als je met te veel toeren of te weinig druk boort, dan verhit de boor, wordt hij bot en wordt het materiaal harder op de plek waar je boort. Dat laatste heet werkverharding en is de oorzaak van de meeste mislukte pogingen.
Deze werkwijze geldt voor de gangbare RVS kwaliteiten zoals RVS 304 en 316. Boor je in een gehard of zeer taai RVS, controleer dan eerst bij de leverancier van het materiaal of een cobaltboor volstaat.
Welk toerental voor welke boor?
Hoe groter de boor, hoe lager het toerental. Je rekent het uit met de snijsnelheid. Voor RVS en een cobaltboor is dat ongeveer 10 tot 15 meter per minuut. Begin aan de onderkant van die range.
n = (snijsnelheid × 1000) / (boordiameter × 3,14)
Dat levert bij 10 meter per minuut de volgende toerentallen op:
| Boordiameter | Toerental (tpm) |
|---|---|
| 3,3 mm | ± 965 |
| 4,2 mm | ± 760 |
| 5,0 mm | ± 640 |
| 6,0 mm | ± 530 |
| 6,8 mm | ± 470 |
| 8,5 mm | ± 375 |
| 9,0 mm | ± 355 |
| 14,0 mm | ± 225 |
Houd er wel rekening mee dat dit richtwaarden zijn. Gebruik bij twijfel liever een iets te laag dan een te hoog toerental. Je boor vertelt je zelf of het goed gaat. Lange, krullende spanen zijn goed. Als de boor blauw of dof wordt, staat 'ie te hard.
Vergeet niet te centeren
Markeer het boorpunt altijd met een automatische centerpunt. Dan loopt de boor niet weg op het gladde oppervlak. Dat is extra belangrijk op ronde buis. Sla het putje één keer. Meerdere keren slaan op dezelfde plek kan het materiaal verharden.
Koelen en smeren tijdens het boren
Gebruik boorolie op de boorpunt en het boorgat om de wrijving te verlagen en te voorkomen dat de boor verbrandt. Bij ons vind je Zettex Tapping Gel en zaag- en boorolie voor RVS. Bij dikker materiaal of een dieper gat vul je de olie tijdens het boren aan.
Gebruik een hoge aanzet
Met aanzet bedoel ik de druk waarmee je de boor in het RVS drukt. Druk constant en stevig. Laat de boor niet “schuren” zonder te snijden, want dan verhardt het RVS en komt de boor niet meer door. Merk je dat de boor geen spaan meer maakt? Stop, laat afkoelen en begin opnieuw met meer druk en minder toeren.
Onmisbare producten voor het boren in RVS
-
-
-
Zettex Tapping Gel Boor- en tapgel voor RVS, 500 mlOp voorraad€ 19,65 Prijs per stukincl. btw -
-
Q-railing Zaag- en boorolie voor RVS 300 ml MOD 1027 / Q-64Op voorraad€ 17,55 Prijs per stukincl. btw -
Eerst voorboren en grote gaten
Bij grotere gaten is het aan te raden om eerst met een kleinere boor voor te boren.
Boor grotere gaten stapsgewijs. Begin met een kleinere boor, bijvoorbeeld rond de 3 mm voor een gat van 10 mm, en boor daarna op. Bij dikker materiaal werkt een tussenstap vaak beter.
Heb je een groot gat nodig, zoals voor een kraan in een RVS aanrechtblad? Dan is een cobaltboor niet het juiste gereedschap. Een stappenboor, gatenzaag of gatensnijder voor metaal is daarvoor bedoeld. Kijk op de verpakking of RVS (roestvast staal) als geschikt materiaal wordt genoemd. Boor je schroefdraad in het gat? Lees dan eerst schroefdraad tappen in RVS, want daar helpen we je met het bepalen van de juiste boormaat.
Boren in buis en dunne plaat
Klem het werkstuk altijd vast, zodat het niet kan draaien of trillen. Bij een buis, zoals een trapleuning of balustrade, zet je de buis vast en markeer je het gat goed met de centerpunt. Moet je meerdere gaten in lijn boren, dan kan een boormal voor buis handig zijn. Controleer eerst of de mal past bij jouw buisdiameter.
Als je in dunne plaat boort, leg er dan een stuk hout onder. Zo blijft de plaat vlak en is de kans op een ruw gat kleiner.
Na het boren: bramen en spanen
Verwijder bramen met een ontbraamgereedschap of vijl. Gebruik daarvoor bij voorkeur gereedschap dat niet eerder in gewoon staal is gebruikt. Achtergebleven ijzerdeeltjes kunnen namelijk gaan roesten en geven vlekjes op het RVS. Gebruik ook geen staalwol. Veeg de spanen weg en maak het gat schoon voordat je gaat monteren.
Mijn RVS boren lukt niet: waar ligt het aan?
Bijna altijd is het een van deze drie dingen. Het toerental is te hoog, de boor is bot of verbrand, of je drukt te weinig waardoor het RVS verhardt. Heb je een boor die blauw is geworden? Vervang hem. Een verbrande boor snijdt niet meer, ook niet met meer druk. Gebruik je een gewone HSS-boor? Dan loop je sneller vast dan met cobalt. Controleer ook of je genoeg boorolie gebruikt.
Checklist voor succesvol boren in RVS
- Gebruik een scherpe HSS-cobaltboor;
- Markeer het boorpunt met een centerpunt;
- Klem het werkstuk vast en draag een veiligheidsbril;
- Stel een laag toerental in en rond de 10 meter per minuut;
- Druk constant en stevig, zonder te schuren;
- Smeer met boorolie en vul die aan;
- Boor grote gaten stapsgewijs;
- Verwijder bramen en spanen na het boren.
Veelgestelde vragen over boren in RVS
Kun je door RVS boren?
Ja, met een scherpe cobaltboor, een laag toerental, stevige druk en boorolie.
Welke boor is het beste voor RVS?
Een HSS-cobaltboor. Die is hittebestendiger en slijtvaster dan een gewone HSS-boor.
Welk toerental gebruik je voor RVS?
Reken met ongeveer 10 tot 15 meter per minuut en begin laag. Bij een boor van 5 mm is dat rond de 640 tpm.
Waarom wordt mijn boor blauw of bot?
Meestal door een te hoog toerental, te weinig druk of te weinig koeling. Vervang de boor en begin opnieuw met een lager toerental.
Kun je RVS boren met een handboor?
Ja, als je het laagste toerental gebruikt en het werkstuk goed vastzet. Een kolomboor geeft een recht gat en een constant toerental.
Kan ik RVS boren met een hout- of steenboor?
Nee. Die zijn er niet voor gemaakt en worden in RVS snel bot.
Alles voor boren en tappen vind je in ons assortiment gereedschap voor boren in RVS.
Reactie plaatsen